İş Güvenliği Nedir? Kimler Zorunda, Kimleri Kapsıyor? (2025–2026 Güncel Rehber)

İş güvenliği; çalışanların sağlığını korumak, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemek için alınan tüm önlemlerin genel adıdır.
Ancak hâlâ birçok işveren ve çalışan şu soruları soruyor:
“Ben de iş güvenliği yaptırmak zorunda mıyım?”, “Kaç çalışan olursa zorunlu?”, “Yaptırmazsam cezası ne?”

Bu yazıda, iş güvenliği ile ilgili en çok sorulan soruları tek tek ve sade bir dille yanıtlıyoruz.

---

Kimler İş Güvenliği Hizmeti Almak Zorunda?

Türkiye’de faaliyet gösteren tüm işyerleri, çalışan sayısına ve tehlike sınıfına bakılmaksızın iş sağlığı ve güvenliği kapsamındadır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kamu ve özel sektöre ait bütün işlere ve işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine, çırak ve stajyerler de dâhil olmak üzere tüm çalışanlarına faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanmaktadır.

Yani;

• 1 çalışanı olan işyerleri

• Ofisler, mağazalar, atölyeler, büro hizmetleri, perakende mağazalar, lokantalar

• İnşaat, sanayi, tarım, turizm işletmeleri

istisnasız şekilde iş güvenliği mevzuatına tabidir.

---

En Az Kaç Çalışan Varsa İş Güvenliği Zorunlu?

Bu soru çok sık sorulur ama cevabı nettir:

1 çalışan bile varsa, iş güvenliği vardır.

Ancak uygulama şekli çalışan sayısına ve tehlike sınıfına göre değişir:

• Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri çalışan sayısına bakılmaksızın İSG hizmeti (İşyeri Hekimi ve İş Güvenliği Uzmanı hizmeti) almak zorundadır.
•  6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre; az tehlikeli sınıfta olan 50’den az çalışanı olan işyerlerinde işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı bulundurma zorunluluğu 01.01.2025 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir.

---

Kimler İş Güvenliği Uzmanı Çalıştırmak Zorunda?

Aşağıdaki işyerleri iş güvenliği uzmanı çalıştırmak zorundadır:

• 50’den az çalışanı olan tüm işyerleri

• Az Tehlikeli, Tehlikeli ve Çok Tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri

• İnşaat, sanayi, maden, üretim, fabrika gibi alanlar

Uzman; işyerinin tehlike sınıfına göre C, B veya A sınıfı olmak zorundadır.

*** 01/01/2025 tarihi itibariyle 4857 sayılı İş Kanunu’nun mülga 81 inci maddesi kapsamında çalışanlar hariç kamu kurumları ile 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için iş güvenliği uzmanı ile işyeri hekimi çalıştırma zorunluluğu başlamıştır.

---

İş Güvenliği Hizmetini Kimler Alabilir?

İş güvenliği hizmeti;

• İşveren tarafından OSGB’den (Ortak Sağlık Güvenlik Birimi) alınabilir

• Ya da şartları sağlayan işyerlerinde bünyede uzman çalıştırılarak yürütülebilir

Ancak çoğu işyeri için OSGB ile çalışmak, hem yasal hem de pratik olarak en doğru çözümdür.

---

İş Güvenliği İçin Ne Gerekli?

Bir işyerinde iş güvenliğinin eksiksiz yürütülmesi için şunlar gereklidir:

• Risk değerlendirmesi

• Acil durum planı

• İş güvenliği uzmanı hizmeti

• Çalışanlara İSG eğitimi

• İşe giriş ve periyodik sağlık muayeneleri

• KKD (kask, gözlük, maske vb.) kullanımı

• Düzenli saha denetimleri ve raporlamalar

---

İşyerinin Tehlike Sınıfını Nasıl Öğrenirim?

İşyerinin tehlike sınıfı, NACE koduna göre belirlenir.

Tehlike sınıfını öğrenmek için:

• Vergi levhasındaki faaliyet kodu incelenir.

• SGK sicil numarası üzerinden kontrol edilir.

Tehlike sınıfı az tehlikeli, tehlikeli veya çok tehlikeli olarak belirlenir ve tüm yükümlülükleri etkiler. Aşağıdaki bağlantıdan NACE kodu kontrolü yapabilirsiniz.

Tehlike Sınıfları Listesi

---

İş Güvenliği Yaptırmak Zorunlu mu?

Kısa cevap: Evet, zorunlu.

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre:

İşveren, çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür.

Bu yükümlülük devredilemez ve ertelenemez.

---

İş Güvenliği Yapılmazsa Cezası Nedir?

İş güvenliği yaptırmamanın sonucu yalnızca para cezası değildir.

Karşılaşılabilecek yaptırımlar:

• İdari para cezaları

• İş durdurma kararı

• İş kazasında ağır hukuki ve cezai sorumluluk

• SGK rücu davaları

• Hapis cezasına kadar giden süreçler

Üstelik cezalar her ay ve her eksiklik için ayrı ayrı uygulanabilir.

---

İş Güvenliği Zorunluluğu 2025 & 2026 Kimleri Kapsıyor?

1 Ocak 2025 itibarıyla:

• 1 çalışanı olan tüm işyerleri

• Az tehlikeli sınıfta yer alan küçük işletmeler

• Ev hizmetleri hariç tüm ticari işletmeler

iş sağlığı ve güvenliği kapsamındadır.

Erteleme süreci sona ermiş, uygulama tam kapsamlı hale gelmiştir.

---

İş Güvenliği İçin 10 Altın Kural

1. Riskleri görmezden gelme

2. Eğitimsiz işe başlama

3. KKD’siz çalışmaya izin verme

4. Tehlikeyi bildir, gizleme

5. Acil durum planını bil

6. İşe giriş sağlık raporu olmadan çalıştırma

7. Yüksekte önlemsiz çalışma

8. Makine koruyucularını söktürme

9. “Bana bir şey olmaz” deme

10. İş güvenliğini kağıt üzerinde değil, sahada uygula

---

Sonuç

İş güvenliği;

• Bir evrak işi değil

• Bir formalite hiç değil

• İnsan hayatını koruyan bir sistemdir

Doğru uygulandığında kazaları önler, işyerini büyütür, çalışanı korur.

İş güvenliği yaptırmak bir tercih değil, yasal ve vicdani bir zorunluluktur.